Tuesday, March 17, 2015

Meon Eile agus Sainmhíniú Tearmaí (Mar Dhea)


Bhí alt an-suimiúil le Ciarán Dunbar, a foisíodh le déanaí ar meoneile.ie, a raibh mé páirteach ann.  San alt sin agus sna tráchtanna air, ardaíodh an cheist, cad is eite chlé agus cad is eite dheas?  Níl sin éasca a mhíniú.  Lipéidí gan mhaith iad, ar shlí, mar ní bhíonn daoine chomh simplí sin, minic go leor.  Ach tá tuiscintí áirithe orthu, mar sin féin.  Tá sainmhínaithe éagsúla ag an dá thaobh féin, más dhá thaobh amháin atá ann in aon chor.  Mar sin, seo m'iarracht chun beagán solais a chaitheamh ar an ábhar seo.

Dar liom, tá (ar a laghad) dhá shaghas duine ar thaobh na heite clé.  Duine díobh, creideann sé/sí gur duine fíor-mhorálta a leithéid, mar bíonn siad báúil leis na bochtáin is na daoine a bhíonn thíos nó faoi chois.  Ceapann an sampla seo go mbíonn gach polasaí na heite clé ann chun cabhrú leis an gcine daonna.  Glacann siad go mbíonn dea-thoil taobh thiar de gach dlí is go mbíonn an rialtas ann mar chara don duine beag.  Glacann siad gur fíor ainmneacha na ndlíthe a chuirtear i bhfeidhm, agus go ndéanann siad an mhaith a fhógraíonn siad go ndéanfaidh ina gcuid ainmneacha - an 'affordable care act,' mar shampla.  Daoine saonta iad, dar liom, ach le dea-thoil.  Ach glacann a leithéid de dhuine le bolscaireacht ar bith, chomh fada agus a mhaítear gur 'ar son na ndaoine beaga' é.

Ag an am céanna, ní shíleann siad go mbíonn siad ag brú aon mhoráltacht ar dhaoine.  Ní bhíonn siad ach ag nochtadh don saol cad atá ceart, dar leo. Dar leosan, is é lucht na heite dheas a bhíonn ag iarraidh a gcuid moráltachta (traidisiúnta) a bhrú ar an saol.  Cé gur leosan an núálaíocht, agus leis an taobh eile móráltacht atá ann leis na mílte bliain, atá bunaithe ar eagna Dé agus eagna is taithí saoil na ndaoine, seachas ar theoiricí nua-chumtha.  Ní mór go n-athraítear gach rud i gcónaí, chun an saol a fheabhsú is a fhoirfiú, dar leo.  Go ginearálta, is fearr leis an eite chlé an rud nua, seachas an rud seanbhunaithe.  Sin an fáth go dtugtar "coimeádach" nó "caomhach" ar an eite dheas.  Bíonn meas ag coimeádaigh ar an stair agus an traidisiún.  Bíonn an eite chlé ag gearán faoi is á maslú.  Bíonn siad níos cliste ná na glúinte a tháinig rompu.  Sin an fáth go dtugann siad "forásach" orthu féin.

Síleann mórán daoine ar an eite chlé go bhfuil siad sár-chliste, agus ní ghlacann siad le traidisiúin agus go háirithe le creidimh thraidisiúnta, mar ní ghlacann ach amadáin lena leithéid.  Níl gach éinne mar seo, ach tá sé an-choitianta.  Is fuath leo Críostaithe go háirithe, mar ní ghlacann Críostaithe traidisiúnta leis an réabhlóid ghnéasach, atá ina bhunchloch do "liobrálachas" an lae inniu.  Tugann sin saoirse do dhaoine, dar leis an eite chlé, cothromaíocht idir fir is mná, agus dul chun cinn don sochaí.  Déanann sin dochar don duine is don sochaí, dar leis an eite dheas.  Scriosann sin an teaghlach, atá ina bhunchloch don sochaí, dar leis an eite dheas.

An dara saghas duine ar an eite chlé, sin an té a thuigeann nach bhfuil ann ach cur i gcéill, agus nach mbíonn siad ach chun cumhacht a bhailiú don rialtas, agus mar sin, dóibh féin.  Baineann siad úsáid as na daoine saonta a thacaíonn leo.  Creideann siad, b'fhéidir, nach féidir aon rud a dhéanamh ar son na ndaoine beaga gan an rialtas a chur i mbun an uile ruda i saol an duine sin.  Is breá leo a bheith ábalta ordaithe a thábhairt amach agus rialacha a dhéanamh (ná caitear tobac, ná hitear feoil, srl. - agus an ceartchreidmheachas polaitiúil nó political correctness).  Idir an dá linn, éiríonn siad an-saibhir agus an-chumhachtach.  Seo mar a d'éirigh le Stalin, Castro, Mao, srl.  Féach freisin ar an méid airgid a fuair daoine mar na Clintons agus Al Gore, agus an chumhacht atá ag na ranna sóisialta i rialtas na Stát, nó an Aontas Eorpach.  Bailíonn siad cumhacht agus airgead i gcónaí.  Ar do shonsa, dar ndóigh... 

Creideann lucht na heite clé go mbíonn siad níos mórálta ná aon duine eile, nó níos cliste, nó an dá rud.  Bíonn an freagra acu, agus brúnn siad ar gach éinne é, toisc go mbíonn siad chomh cinnte go mbíonn an ceart acu, agus gur daoine maithe iad.  Creideann na daoine seo gur duine olc é aon duine nach n-aontaíonn leo, aon duine nach nglacann gur le dea-thoil agus ar son na ndaoine beaga a dhéanann siad gach a ndéanann.  Creideann siad gur fuath leis an eite dheas na bochtáin, mionlaigh, oibrithe, srl.  Creideann siad nach mbíonn an eite dheas ach ag lorg airgid is cumhachta...  Tugtar 'projection' ar a leithéid sa Bhéarla.  Cinnte, is maith leis an eite dheas an lucht gnó, agus an caipitleachas, agus ní bhíonn gach duine gnó flaithiúil ná go deas.  Ach ní chreideann siad gurb amhlaidh an scéal.  Creideann an eite dheas gur fearr gnó agus an caipilteachas a chothú chun gach duine a chabhrú, agus dar leis an taithí atá acu ar an saol, déanann sin an gnó níos fearr ná aon rud eile.  Ní fheiceann an eite chlé ach saint ann, ámh.

Ceapann an eite dheas gur daoine saonta maraon le daoine ar mhaith leo an rialtas is cumhachtaí - faoina smacht féin, dar ndóigh - iad lucht na heite clé.  Bíonn siad ag caint faoi rudaí deasa mar chearta daonna srl., ach is cuma leo má chabhraíonn a gcuid polasaithe leis na daoine beaga nó nach gcabhraíonn, i ndáiríre.  Chomh fada agus a shíltear go gcabhraíonn, go dtugtar ainmneacha deasa orthu, agus gur daoine maithe iad (ina dtuairim féin), bíonn siad sásta.  Is cuma leo fíricí is fianaise, den chuid is mó.  Dea-ainmneacha ar na dlithe is na teoiricí, agus dea-thoil na ndaoine maithe mar iadsan (mar dhea), sin na rudaí atá tábhachtach.  Níorbh fhéidir le daoine nach n-aontaíonn leo, agus atá go holc mar sin, aon rud maith a dhéanamh ar son na ndaoine beaga, dar leo. 

Cuirtear i gcás lucht na síochána (mar a thugann siad orthu féin).  Tá gach cogadh go holc, dar leo.  Is cuma leo nach ionann síochán agus easpa cogaidh.  Tá an cogadh go holc mar rud.  Deir siad gur maith leis an eite dheas cogaí (mar is daoine olca iad).  Ach ní fíor sin.  Tuigeann lucht na heite dheas go bhfuil rudaí ann atá níos measa ná cogaí.  Agus go spreagann lagaíocht fadhbanna i bhfad níos measa ná cogadh ceart ag an am ceart.  Fiú nach raibh cogaí maithe iad na cogaí i Vítneam nó san Iaráic, bhí siad riachtanach dar le mórán daoine.  Agus pé scéal, tharla siad, agus rinneadh an-dochar nuair a d'éirigh na Stáit Aontaith astu gan bheann ar na daoine a fágadh ina ndiaidh.  Ní raibh síochán ann (agus níl fós san Iaráic) mar gheall ar pholasaithe lucht na síochána.  Ach is daoine maithe iad mar bíonn siad i gcoinne aon chogadh.

Ach le fírinne, ní cheapann an eite chlé go mbíonn gach cogadh go holc.  Fíor-chogaí, cinnte.  Ach is breá leo an t-ainm 'cogadh' a chur ar rudaí eile.  Cogadh in éadan an bhochtanais, mar shampla.  Nó, más bolscaireacht i gcoinne na ndaoine olca (daoine nach nglacann le gach rud ar mhaith leo), tugann siad 'cogadh in éadan na mban' ar aon iarracht chun an ginmhilleadh a chosc, nó pé rud eile nach n-aontaíonn siad leis.  Is breá leo focail gan a mbrí nadúrtha, agus sofhriotail, mar 'rogha na mná' in ionad 'bású linbh'.

Le bheith cothrom, bhí cogaí bréaga ag an eite dheas, freisin, mar an cogadh in éadan drugaí.  Níor éirigh leis an gcogadh sin aon phioc ní ba mhó ná an bréagchogadh in éadan an bhochtanais.  Ach is breá le gach saghas polaitiúra focail dheasa.  Agus tá difear ann idir iarracht ar coireanna a stadadh agus iarracht ar an saol a fhoirfiú.

Glacann an eite chlé le teoiricí faoin duine.  Glacann an eite dheas leis an saol mar atá.  Sa sóisialachas, ceaptar go mbeidh gach duine sásta a bheith chomh bocht le haon duine eile.  Tuigtear ar an eite dheas nach amhlaidh an cine daonna.  Ceaptar ar an eite chlé gurb fhéidir an saol seo a dhéanamh foirfe.  Tuigtear ar an taobh eile nach féidir a leithéid ar chor ar bith.  Déanaimid ár ndícheall agus glacamaid nach mbíonn gach duine go deas agus sásta daoine eile a chur roimh a chuid buntáistí féin.  Síleann roinnt den eite ché gur fiú gach saghas uafás más ar son an tsaoil fhoirfe a dhéantar é.  Níor éirigh riamh leis an gcumannachas, ach creidtear nach ndearna i gceart go fóill é, agus sin an fáth.  Tuigtear ar an taobh eile gur amaideach sin.  Feictear go mbíonn an capaitleachas ábalta saibhreas gach duine a mhéadú thar aon chóras eile.  Ach is fearr leis an eite chlé na teoiricí deasa, seachas an saol casta crua mar atá.

Tugtar 'eite dheas' ar a ríthe agus deachtóirí, freisin.  Ní cheadaíonn a leithéid aon rud ach rialacha dochta dá gcuid féin.  Ní féidir aon rud a athrú (gan cead uathu).  Deirtear, agus is fíor seo, dar liom, go mbíonn an dá thaobh níos cosúla lena chéile a fhaide is a théann siad ina dtreo féin.  Sin mar a raibh a leithéid de Sóisialacha Náisiúnta ann sa Ghearmáin.

Tá dearach an-difriúil ag an dá thaobh ar an saol, go ginearálta.  Is bán agus dubh don duine seo, an rud atá dubh agus bán don duine eile.  Agus nuair nach mbíonn siad sásta meas ar bith a thabhairt dóibh siúd nach n-aontaíonn leo (mar is nós le Obama, mar shampla), ní bhíonn aon chomhghéilleadh ann.  Ní féidir comhghéilleadh a dhéanamh mura mbíonn an dá thaobh araon ábalta aon rud a ghéilleadh, dar ndóigh.  Ní mór go nglacann siad go léir leis na rialacha céanna, i gcúrsaí rialtais ar a laghad, chun a bheith ábalta aon obair a dhéanamh lena chéile.  Ní hamhlaidh a bhíonn le déanaí, faraor.

Ní bhíonn gach athrú go dona, ná go maith.  Is féidir fíricí is fianaise an tsaoil a phlé.  Is féidir trialacha a dhéanamh de rudaí, agus rudaí a dheisiú de réir a chéile.  Sin an plean a bhí ag bunaitheoirí na Stát Aontaithe, agus ba phlean maith é.  Ach ní bhíonn daoine an lae inniu ábalta fiú na fíricí céanna a ghlacadh maidir le rud ar bith, minic go leor.

Táthar ag súil go mbeidh feabhas ar an scéal ar ball.  Ach idir an dá linn, níl againn ach an vóta.  Buíochas le Dia go bhfuil sé againn fós!



Wednesday, November 05, 2014

Gunnaí, arís eile

Ní hé seo an chéad uair a scríobh mé faoi ghunnaí anseo (agus anseo).  Níl aon scéal difriúil le hinsint agam, ach ardaíodh an t-ábhar seo arís mar gheall ar uafás eile a tharla i Stát Washington tamall ó shin.  Agus tá sé níos soiléire ná riamh nach mbeidh Meiriceánaigh chun a gcuid gunnaí a chaith uathua.  Go rialta, bíonn polaitiúirí ag iarradh an ceart chun gunnaí a choimeád a ghoid uainn, agus uaireanta éiríonn leo cur isteach ar an gceart seo, ach ní éiríonn níos minice.  Agus is maith sin.

Fiú má chaitear mórán airgid chun an ceart seo a bhaint dínn, ní féidir le lucht ghrabáil na ngunnaí, ach amháin sna háiteanna is liobrálaí (Nua-Eabhrac, California, Chicago...) - na háiteanna ina bhfuil an méid is lú saoirse, sin le rá).  Ní ghlacann na daoine le dlithe nach ndéanann aon mhaith, a dhéanann cúrsaí níos measa, fiú, agus a sháraíonn cearta na ndaoine.

Fiú nuair a thuairiscítear na staitisticí ar nós an-chlaonta, mar a tharlaíonn den chuid is mó, tá a fhios ag an móramh nach fíor na scéalta a ínsítear.  Ní féidir fiú an FBI a chreidiúint, mar roghnaítear na fíricí a thuairiscíonn siad ar nós claonta.

Deirtear a lán rudaí faoi na Stáit Aontaithe agus gunnaí a chuireann inár leith go bhfuil cúrsaí níos measa anseo maidir le holldhúnmharú le gunnaí, ach ní fíor sin.  Mar a tharlaíonn, rinneadh na hiosaithe ba mheasa ar scoileanna, le gunnaí, in áiteanna mar a bhfuil na dlithe is láidre i gcoinne gunnaí - san Eoraip!

Seans go dtarlaíonn níos mó coireanna ag scoileanna anseo ná in áiteanna eile (ach tarlaíonn...), ach níl sé ceart a ghlacadh gan smaoineamh go bhfuil an locht ar ár gcuid dlithe maidir le gunnaí.  Tá an scéal i bhfad níos casta ná sin.  Más mian le duine daoine a ionsaí, pé arm a mbeadh aige, cá háit ab éasca a ionsaí ná scoil?  Ionsaítear áiteanna mar a mbíonn daoine gan chosaint, gan airm. 


Bhuel, deir tú, nach bhfuil cúrsaí ag éirí níos measa le déanaí, ar a laghad?  An fhírinne?  Níl. Pé dlí a chuirtear i bhfeidhm, pé aois ina bhfuiltear, is cuma - ní féidir deireadh a chur le daoine ar mhaith leo a lán daoine eile a mharú.  Níl aon chosc ar an olc, faraor.  Bhí a leithéid ann riamh, agus sin a bhfuil.

Gach uair a tharlaíonn ionsaí eile, ceapann daoine gur féidir linn stad a chur leis an gcéad cheann eile, trí mheán dlithe in éadan daoine nach raibh baint ar bith acu leis an gcoir.  Dar ndóigh, ní oibríonn sin.  An féidir linn aon rud a dhéanamh?  Cinnte, is féidir linn níos mó a dhéanamh ar son daoine le galair intinne.  Is féidir scoileanna a chosaint ar nósanna níos fearr (gardaí armtha san áireamh).  Seans go mbeimis ábalta coireanna áirithe a stadadh, má dhéantar rudaí stuama mar seo.  Ach, faraor, sa saol seo, beidh an t-olc linn go Lá an Bhrátha.

Idir an dá linn, ná déantar dochar do dhaoine neamhurchóideacha, ar mhaith leo iad fhéin agus daoine eile a cosaint le gunnaí.  Stadann a leithéid de dhuine a lán slada - mar a tharla in Ottowa le déanaí (agus in áiteanna eile nuair a bhí póilíní nó daoine eile le gunnaí i láthair).









Wednesday, July 23, 2014

An Próiseas Síochána - Seo Chugainn Arís...

Tá Iosrael á féinchosaint ar na sceimhlitheoirí arís eile, agus mar is iondúil, tá na daoine céanna ag seasamh leis na sceimhlitheoirí, leis na Palaistínigh bhochta nach bhfuil ach ag iarraidh sibhialtaigh a mharú in Iosrael agus i measc a bpobal féin.  Nach bhfuil an ceart sin acu, coireanna cogaidh a fhearadh gan cur isteach ó na Giúdaigh damanta siúd?

Sílim go ndúirt duine éigin gur ionann iad próiseas síochána agus cogadh mallghluaiseachta (i slómó).  Tá na hamadáin Obama agus Kerry ag brú ar Iosrael caint a dhéanamh le Hamas.  Is ionann Hamas agus rialtacht na bPalaistíneach anois - mar sin, tá rialtas na sceimhlitheoirí acu.  Agus mar sin, ní féidir síochán a phlé lena leithéid.  Ghlac Iosrael le gach soc comhraic a cuireadh ar aghaidh, agus níor ghlac Hamas.  Sin an scéal i gcónaí.

Mar a dúirt Golda Meir in 1978, beidh síochán ann nuair a bheidh níos mó grá ag na hArabaigh dá bpáistí ná an méid fuatha atá acu chuig Iosrael.  Níor athraigh an scéal ó shin.

Bíonn na hArabaigh ag ionsaí Iosrael.  Má stadann siad, beidh síochán ann.  Mura stadann, níl ach dhá réiteach ann.  Iad a scriosadh, nó Iosrael a scriosadh.  Tá gá le cogadh, uaireanta.  Faraor géar.  Ach ní bheidh deireadh leis an gceann seo go deo, is oth liom a rá, mar bíonn an iomarca daoine ag tacú leis na sceimhlitheoirí.  Ach más féidir in aon chor, go raibh an bua ag Iosrael.

Seo naisc go hailt eile a scríobh mé thar na blianta ar Iosrael, mar fhoinse d'aon duine a mbeadh suim acu i gcás Iosrael.  Ní féidir an t-ábhar seo a phlé le daoine atá dall le fuath bunaithe ar bhréagacha a chuala siad feadh a saoil.  Sin an fhadhb leis na Palaistínigh féin, faraor.  Ach ó am go chéile, éiríonn duine fiosrach agus tá deis ann chun an fhírinne a roinnt leo.  Murach mise, mo léan, is ar éigean a bheadh an deis sin ann as Gaeilge.

Foras Feasa ar Iosrael (2002)
Apologia Altera Pro Vita Israel (2012)
Grrrr! na Giúdaigh! Grrr!
Vóta Eile in Aghaidh Iosrael... 

An Chomhréireacht
Coireanna Cogaidh

Frith-iosraelachas na nÉireannach
Miotas na bPalaistineach in Éirinn
Leithscéal Eile Dóibh ar Fuath Leo Iosrael
Nílim i m'Aonar

Gása na mBréag (2008)
Ionsaí Iosrael ar Ghása (2008)
al-Dura, Iosrael agus Annapolis (2007)
Na NA sa Liobáin (2006)
Fógra Aontaobhach na bPalaistineach (2011)
Obama vs. Iosrael (2010)
Botúin Iosrael (2011)
Hamas ag Déanamh Ionsaithe Eile ar Iosrael (2009)

Iosrael agus na Palaistínigh agus an Iaráin (naisc eile 2007)



Tuesday, January 14, 2014

Blag Nua ar an Saol

Mar eolas d'aon duine a léann an blag seo, thosaigh mé blag eile chun mo chuid colún ón National Hibernian Digest a chur ar fáil.  Leanfar leis agus cuirfear na cinn nua ann freisin.  Bíonn Bearla agus Gaeilge araon iontu. 

Seo daoibh Tomhas na Teanga!

Tá 49 alt ann go fóill, agus sílim go bhfuil timpeall fiche ceann eile le teacht atá scríofa cheana féin.  Táim ag scríobh an cholúin seo le haon bhliain déag go leith, gach ré mí.

Sílim gur áis an-úsáideach é seo don fhoghlaimeoir go háirithe, agus tá súil agam go mbainfear feidhm agus taitneamh as an mblag.

Séamas

Friday, November 08, 2013

Tost

Ní bhím ag scríobh chomh minic anseo le tamall anuas.  Nochtaim mo thuairimí go minic ar Facebook, agus mar sin, ní bhíonn gá agam mo racht a nochtadh anseo i gcónaí.  Agus bím gnóthach le rudaí nach mbaineann leis an bpolaitíocht ar chor ar bith, buíochas le Dia.

Tá an saol níos craiceáilte ná riamh, mar sin féin, agus ba chóir dom cúpla focal a bhreacadh síos anseo.

Is beag rud maith a dhéanann Obama, agus is mór an dochar.  An rud is suimiúla le déanaí ná go bhfuil a lucht tacaíochta ag tabhairt faoi ndeara nach bhfuil fios a ghnó aige.  Bíonn daoine grinn ag magadh faoi ar an teilifís, ní bhíonn gach scéal sna meáin phríomhshrutha dearfach - tá fiú lucht a adhartha á cheistiú, fiú a leithéid de Chris Mathews!

Is staic mhagaidh é Obamacare.  Sin an dlí oll-mhór oll-chasta a chur na Daonlaithigh i bhfeidhm gan vótaí ar bith ón bpáirtí eile, nuair a bhí gach brainse an rialtais faoi smacht acu.  Ach fós féin, ní raibh aon duine dá pháirtí sásta moill a chur air.  Bhí siad sásta gnó an rialtais a chur ar ceal fiú, seachas chomhghéill ar bith a dhéanamh leis na Poblachtánaí i dTeach na nIondadaithe.  Conspóid mhór a bhí ann nuair a sheas siadsan in aghaidh caitheamh airgid gan srian Obama agus a chairde.

Fiú nach bhfuil an móramh sa tír sásta ar chor ar bith le tubaiste Obamacare, bíonn beagnach gach éinne lasmuigh de fheachtas an Tea Party míshásta go raibh éinne ag seasamh ina aghaidh.  An-aisteach.  Deirtear nach raibh plean ann, nach raibh seans acu, srl.  Ach sin an dóigh a ba chóir do rialtas a bhfeidhmniú - bíonn difríochtaí ann, agus gá le comhghéilleadh.  Mura bhfuil taobh amháin sásta sin a dhéanamh, is ceart agus cóir stad a chur le gach aon rud ab áil leo a dhéanamh go ndéanann siad amhlaidh.  Ach, faraor, mar is iondúil, bhí brú ó na RINOs ar Phoblachánaigh an Tí géilleadh, gan aon rud a fháil ón taobh eile.  Mar sin, ní dhearna siad aon mhaith, agus fuair siad an milleán, cé gur ghéill siad go minic agus níor ghéill na Daonlaithigh ar chor ar bith - agus is fíor-olc an dlí agus an caitheamh airgid atá idir camáin acu.

Bíonn Obama ag maslú ár gcairde agus ag cothú ár naimhde thar sáile, agus de réir dealraimh, ghéill sé don Iaráin anois.  Mór an trua nach mbíonn sé sásta caint le muintir a rialtais féin, fiú amháin aon rud a ghéilleadh dóibh.  Ní miste leis feall a dhéanamh ar a thír sa bhaile agus thar sáile.  Sin an t-aon talann amháin atá aige, dar liom.  An t-aon rud a shábhálann sinn, sin go bhfuil sé (agus a chomhghleacaithe sa pháirtí Daonlaitheach) neamhinniúil - níos mó ná na Poblachtánaigh, a bhfuil a bhfadhbanna féin acu, muise.

Aguisín:  Níor scríobh mé faoin Siria anseo.  Níl mórán le rá, ach nach bhfuil Obama cumasach ná tuisceanach mar uachtarán.  Rinneadh amadán de os comhair an tsaoil (rud nach mbíonn deacair a dhéanamh, mar is amadán é le fírinne).

Friday, July 05, 2013

Tá Pádraig Schaler gortaithe go dona

Fear óg a bhíodh ina bhlagadóir inár measc, Pádraig Schaler, bhí timpiste aige ar a rothar anseo i Meiriceá.  Guímis air, a chairde.  Tá sé i riocht criticiúil san ospidéal, gan urlabhra.  Fuaireas an t-eolas seo ar Facebook, ach tá an scéal i nuachtáin áirithe freisin.  Tharla an timpiste 27 Meitheamh, agus níl eolas ó shin agam.

Tuesday, July 02, 2013

Mandela

Ní maith liom Nelson Mandela.  B'fhearr dom mo thuairim seo a nochtadh sula bhfaighfidh sé bás, agus mar sin, seo beagán faoin bhfear.

Cé nach fear maith é, d'éirigh leis (le mórán cabhrach ón saol lasmuigh den Aifreac Theas) deireadh a chur le córás uafásach.  Sin an fáth go bhfuil an saol i ngrá leis.  Ach mar dhuine, bíonn drochthuairimí aige, cairde uafásacha aige, agus níor éirigh leis chomh maith agus ab fhéidir le duine ní b'fhearr (mar Albert Luthuli, mar shampla).

Ag an dtosach, bhíodh sé ag obair in éadan an dlí apartheid, dlí nua in 1948 ach a lean ar aghaidh le ciníochas na tíre a bhí ann óna bhunadh sa naoú haois déag.  Ní raibh sé chomh holc go ndearna sé chomhchúis leis na cumannaithe ag tús na seascaidí.  Fuair sé inspioráid ó Castro, Guevara, Mao, srl. agus thosaigh sé ar fheachtas buamála.  Bhí sé ullamh chun feachtas sceimhlitheoireachta ní ba mheasa a dhéanamh mura mbeadh toradh ar an gcóras seo i gcoinne targaidí míleata (agus rinne a chomhghualaithe amhlaidh).  Ach roimhe sin, fuair an rialtas é agus cuireadh faoi ghlas é.

Bhí faicsin san ANC nach raibh sásta cúis a dhéanamh leis na cumannaithe agus na radacaigh eile, ach d'éirigh le Mandela agus na radacaigh.  Ní raibh sé chomh radacach agus a bhí a leithéid de Steve Biko, ámh, agus ní raibh aon duine acu chomh dona agus a bhí an rialtas féin.  Ach rinne siad a gcuid den fhoiréigean. 

Agus Mandela i bpríosún, fuair sé tacaíocht ó dhaoine ar fud an domhain.  Agus mar gheall ar an bhforéigin agus a gcuid droch-pholaisithe, chaill an rialtas aon tacaíocht a bhíodh acu ón taobh amuigh.  Scaoileadh saor é ar ball.

Tháinig an Cogadh Fuar isteach sa scéal, mar a tharla beagnach gach áit eile sa Triú Domhain - sin aon át nach raibh ar thaobh amháin den chogadh sin.  Níor ligeadh amach é ach i ndiaidh titim bhalla Bherlin, srl.  Tugadh deiseanna eile dó roimhe sin, ach ní raibh sé sásta scarú leis na cumannaithe, agus cúl a láimhe a thabhairt don bhforéigean.  Fiú le cúpla bliain i ndiaidh a theacht amach, agus é ag plé treo na tíre leis an rialtas, bhí an dá thaobh ciontach as foréigean.

Níos mó mar gheall ar an íde a fuair sé ná ar aon rud a rinne sé féin, d'éirigh Mandela ina laoch.  Maith go leor.  Ní bhíonn sé go maith laochra an domhain a scrúdú go ró-ghearr, minic go leor (ní raibh a (chéad) bhean Winnie ina naomh (ná baol air) ach oiread, dála an scéil).

Bhí sé ina uachtarán ar an Aifreac Theas ar feadh cúig bliana, agus níor éirigh go han-dona leis.  Bhí fadhbanna ann, dar ndóigh, ach feabhsaíodh an tír ag an am sin.  Leis sin, ámh, bhí cairde olca agus tuairimí olca aige fós - Fidel Castro agus Muammar Gaddafi mar chairde, frith-Iosraelachas agus frith-Mheiriceánachas mar thuairimí, srl.  B'fhéidir leis a bheith ní ba mheasa gan dabht - bhí síocháin sa tír ar a laghad mar gheall air.  B'fhéidir leis bheith ina Mhugabe...

Cosúil le Jimmy Carter, bíonn sé ar an taobh mícheart i gcúrsaí idirnáisiúnta.  Nocht sé tuairimí an-mhaslacha faoin gcogadh san Iaráic go háirithe (Thug Mandela 'fear beag' ar Bush, ach is fear mór é, fós).  Is maith an rud é nach raibh sé ina uachtarán sular thit na mór-rialtais chumannacha, ionas nach raibh sé ábalta droch-pholasaithe sóisialacha a chur i bhfeidhm.  D'éirigh leis ina ainneoin féin, dar liom.

Mar sin, múinfear sna scoileanna gur laochra iad Nelson agus Winnie Mandela.  Chuir siad deireadh leis an Apartheid.  Agus is scéal maith sin.  Ach ní daoine deasa iad ar chor ar bith, le fírinne.

Níl Mandela níos measa ná a lán daoine eile, agus rinne sé a mhaith.  An dea-mhúnla é?  Braitheann sin ar cé chomh domhain agus a fhéachann tú.  Tá a íomhá i bhfad níos fearr ná an duine.  Moltar é ar son na cúise.  Siombail mhaith is ea é, is dócha.  Bíodh sé ina laoch acu.  Ach níorbh aon Washington é!